SZCZEGÓŁOWA ANALIZA

W domach, w których znajduje się magnetowid, dzieci oglądaja najczęś­ciej to, co i ich rodzice. Większość dorosłych domowników zabrania swoim pociechom oglądania filmów, w których na ekranie pojawiają się sceny erotyczne, nie reagując przy filmach pełnych okrucieństwa i brutalności.Szczegółowa analiza wyników badań pozwoliła stwierdzić, że następujące powiązania pewnych elementów życia rodzinnego i sytuacji towarzyszących recepcji programów TV i korzystanie z videa, sprawiają, że dzieci przejawia­ją niepokój ruchowy a także agresję w kontaktach z rówieśnikami i często osiągają gorsze wyniki w nauce:     częste oglądanie telewizji od najmłodszych lat życia,      oglądanie programów o treściach agresywnych,      rodzina, w której nie kontroluje się odbioru programów telewizyjnych i kaset video,   dom, w którym miłość rodzicielską zastępują: telewizor, komputer, video, klocki Lego, lalki Barbi itp.,  małe zaangażowanie rodziny w różnego rodzaju rozrywki kulturalne czy uprawianie sportu,    rodzice o niskiej kulturze osobistej,  rodzice stosujący metody wychowawcze opierające się na użyciu siły, agresji werbalnej,     brak regularnego snu dziecka,     pozostawienie dziecka przez dłuższy czas w ciągu dnia bez opieki. Pewien wpływ na zachowanie dzieci ma również wykształcenie rodziców,miejsce zamieszkania i sytuacja materialna rodziny, która decyduje często o    możliwościach wykorzystania czasu wolnego i rozwijaniu zainteresowań poszczególnych członków rodziny.

NA PODSTAWIE ROZMÓW

Około 56% rodzin posiada magnetowidy a zbiory kaset to głównie filmy przygodowe, sensacyjne, komedie, horrory i melodramaty a także filmy dla dzieci. Większość tych filmów dzieci oglądają pod kontrolą rodziców, lecz są również i takie (17%), które same sobie dobierają to, co mają oglądać lub pożyczają od kolegów. Wśród tych filmów najczęściej wymieniane były: Amerykański wojownik, Atomowy glina, Rambo, Terminator, Armia ciem­ności czy horror o satanistach Szatańska ulewa. Podczas rozmów w klasie kilkoro dzieci przyznało się do oglądania filmów erotycznych a nawet por­nograficznych i to zarówno na kasetach video, jak i w telewizji satelitarnej, podczas nieobecności rodziców w domu. Na podstawie rozmów z rodzicami można zauważyć, że możliwość posa­dzenia dziecka przed telewizorem jest dla znacznej liczby rodziców bardzo atrakcyjnym sposobem zapewnienia sobie spokoju.

 

WZBUDZENIE ZAINTERESOWANIA

Zainteresowanie wzbudzają również filmy przygodowe i podróżnicze, seriale dla dzieci i młodzieży. Oprócz telewizji polskiej badani korzystają z telewizji kablowej i satelitarnej oglądając zwłaszcza bajki i filmy rysunko­we z kanałów „Cartoon Network”, RTL czy PRO 7.znacznie więcej uwagi badani chłopcy poświęcają filmom fabular­nym i rysunkowym a także dziewczynki melodramatom w stylu Isaury, emi- towanymnakanale „Polonia I” iprywatnej telewizji „Echo”. Takie filmy, jak Yataman, Zorro czy Drużyna A pokazują uproszczony obraz świata i czło­wieka. Mają wartką akcję, nie pozostawiają czasu na refleksję-przemyślenia, są „naładowane” okrucieństwem i różnego rodzaju walką.Niepokojące jest to, że znaczna liczba (ponad 50%) badanych ogląda programy nadawane po godz. 20 oraz Kino nocne przeznaczone wyłącznie dla widzów dorosłych.

ANALIZA DANYCH

Analiza danych pozwala zauważyć, że dzieci spędzają dużo czasu przed telewizorem. Ponad 28% młodych odbiorców przeznacza od 4 do 7 godzin dziennie. Potwierdza to wyniki badań D. Kowalczyk prowadzone wśród dzieci z milicyjnej izby dziecka (21), 32% badanych ogląda programy TV bądź filmy video około 3 godz. codziennie (Kowalczyk 1992).Tylkonieliczni respondenci poświęcajątymśrodkomprzekazudojednejgodziny.Wśród badanych znalazła się grupa (13%) dzieci, które korzystają z telewizji przez 8 -10 godzin zarówno w dzień powszedni, jak i w dni wolne od nauki w szkole.Wśród młodszej widowni, z szerokiej gamy programów telewizyjnych dla dzieci, dużą popularnością cieszą się „dobranocki”, filmy Disneya i Hanny Barbery, filmy rysunkowe emitowane na kanale „Polonia I” oraz takie programy, jak: Ciuchcia, Tik-tak, Teleranek i 5-10-15.Warte jest podkreślenie, że dużym zainteresowaniem wśród młodych odbior­ców cieszą się programy przyrodnicze. Popularny program Z kamerą wśród zwierząt ogląda ok. 30% dzieci zaś program Zwierzęta świata nawet 45%.

PRZEPROWADZONE BADANIA

Badania zostały przeprowadzone między październikiem 1993 a lutym 1994 wśród 82 uczniów klas I – IV szkół podstawowych we Wrocławiu i na terenie województwa wrocławskiego.Gromadzenie materiału empirycznego miało dwa punkty wyjścia. Pierw­szy to obserwacja agresywnych zachowań dzieci w szkole i sprawdzenie jakiego rodzaju programy i filmy one odbierają. Drugi, polegał na wyborze dzieci preferujących „brutalną” telewizję i video zawierające duże dawki przemocy i obserwacji ich zachowań.Można było stwierdzić, że ciągłe korzystanie z telewizji emitującej agre­sywne filmy sensacyjne czy horrory wiązało się z występowaniem agresji u badanych. W trakcie bezpośredniej obserwacji dzieci podczas zabaw z ró­wieśnikami w szkole i na boisku oraz rozmów z rodzicami stało się absolutnie oczywiste, że struktura i treść dziecięcych zabaw była odbiciem konsekwen­tnego działania telewizji.

PRZYGLĄDANIE SIĘ PRZEMOCY

Zatem: przyglądanie się przemocy bardziej prowokuje do zachowań agresywnych niż doznanie obrazy osobistej. Krajowe i zagraniczne badania dostarczające nie do końca pewnych do­wodów odnośnie negatywnego oddziaływania telewizji i filmów video na młodych odbiorcow skłoniły nas do podjęcia badań nad ilością czasu poświę­conego tym środkom przekazu;, rodzajem oglądanych programów TV i fil­mów video i ich wpływem na zachowanie się dzieci.Aby zrozumieć oddziaływanie telewizji i filmów video na zachowanie się młodych odbiorcow uznano, że konieczne jest przynajmniej kilkumiesięczne obserwowanie badanych i przeprowadzenie wielu rozmów z rodzicami, dziećmi i nauczycielami.Zdając sobie sprawę, że odbiór programów telewizyjnych i filmów video może sam w sobie odzwierciedlać wzory określonych stylów życia wzięto pod uwagę również środowisko rodzinne, w jakim wzrastają badani. Zatem zwróco­no uwagę na wykształcenie rodziców, strukturę rodziny, stosunek rodziców do dziecka, stosowane metody wychowawcze i organizację życia rodzinnego.

OBCOWANIE ZE SCENAMI PRZEMOCY

Obcowanie ze scenami przemocy, na co się często zwraca uwagę, powo­duje zobojętnienie na te bodźce; stają się one źródłem modelowania zachowań antyspołecznych (Warchoł 1982).Powszechnie sądzi się, że najłatwiej wywołać agresję, gdy się człowieka skrzywdzi. Badanianad przenoszeniem się agresji z ekranu na realne sytuacje wskazują, że zachowanie agresywne, a nawet okrucieństwo, można wywołać u osoby, która nie ma podstaw czuć się skrzywdzona, a tylko miała okazję obserwować zachowanie agresywne. Co zatem wywołuje agresję?Eksperymenty Berkowitza i Hartmana (cyt. za: Bronferbrehner 1970) dos­tarczyły częściowych odpowiedzi na to pytanie. Wyniki ich badań prowadzą do następujących wniosków:   oglądanie przemocy, agresji na filmie wywołuje reakcje agresji u widzów,    obraz bólu, krwi, cierpień ofiary równie skutecznie jak widok samego agresywnego zachowania się pobudzał do agresji,   osoby badane, które oglądały film z mocnymi scenami agresji wymierzały silniejszą karę za błędy w grupie kontrolnej niż osoby, które oglądały zgodną grę sportową, uczniowie, wobec których nie stosowano agresji werbalnej (nie obrażano godności osobistej), ale którzy oglądali emocjonalną scenę agresji fizycz­nej, wymierzali silniejszą karę niż uczniowie obrażani, wyśmiewani, lecz nie oglądający scen agresji.

LICZNE BADANIA

Liczne badania pokazują, że ciągłe oglądanie programów, zwłaszcza o brutalnej zawartości, związane jest z agresywnym zachowaniem się dzieci i dorosłych, ale widać też dowody zdobywania umiejętności, które są korzystne z punktu widzenia społeczeństwa np.: chęć do współpracy, uczestnictwo w działaniach społecznych (Singer 1983). Jako przykład może posłużyć tu akcja „Wielkiej świątecznej pomo­cy”, która miała na celu zebranie pieniędzy dla chorych dzieci.Jednakże prace badawcze Hearolda sugerują, że naśladowanie sytuacji agresywnych zdaje się przeważać, podczas gdy zachowania prospołeczne są słabiej odbierane (1979).Obserwacje prowadzone przez D. i J. Singerów pozwalały stwierdzić, że ciągłe oglądanie telewizji, zwłaszcza obfitującej w ostre filmy przygodowe lub kreskówki, wiązało się z jawną agresją i ani hipotezy częściowego oglą­dania telewizji ani wzory agresji w rodzinie nie mogły wytłumaczyć takich wyników (1983).Również D. Kowalczyk i K. Warchoł wskazują na wyraźny związek między odbiorem agresji prezentowanej w telewizji a zachowaniami agre­sywnymi dzieci i młodzieży (1992).

WYNIKI BADAŃ

Chociaż wyniki badan (Fredman 1984) nie umożliwiają jednoznacznego sformułowania wniosków przemawiających za bądź przeciw kathartycznej funkcji telewizji, to pozwalają jednak na stwierdzenie istnienia zależności między odbiorem programów zawierających elementy agresji i przemocy a tendencją do zachowań agresywnych. Zachowań rozumianych jako działa­nia skierowane przeciwko ludziom lub przedmiotom wywołującym u osob­nika niezadowolenie lub gniew, mające na celu spowodowanie szkody przed- miotowowi agresji lub zniszczenie go (Okoń 1975, s. 11). Zachodnioeuropejscy i amerykańscy naukowcy i publicyści bardzo dużą odpowiedzialnością za agresję obarczają zbrutalizowaną telewizję a także nieograniczony dostęp do kaset video.

WPŁYW TELEWIZJI NA ODBIORCĘ

Taki wpływ telewizji na odbiorcę może wzbudzać duży niepokój ze względu na zainteresowanie czynnikami, które warunkują powyżej opisany sposób korzystania z telewizji oraz na utrwalenie się biernego i obojętnego stosunku wobec środowiska społecznego. Zdaniem niektórych badaczy, tele­wizja może, prezentując przemoc, pobudzać, a jednocześnie uspakajać oraz obniżać poziom lęku u dzieci (Kubin 1965).Telewizja, pełniąc funkcję eskapistyczną, miałaby zatem uwalniać odbiorcę od dążeń agresywnych i dostarczać mu zastępczego zaspokojenia. Odmienną koncep­cję wpływów prezentują uczeni zajmujący stanowisko oparte na teorii uczenia się zachowań Według tej koncepcji widzowie uczą się zachowań poprzez ich obser­wację na ekranie. Odbiór programów telewizyjnych, w połączeniu z innymi jeszcze czynnikami, może wywoływać agresję bądź stany lękowe u widza, jest bowiem katalizatorem wyzwalającym tego typu zachowania.

error: Content is protected !!